Dach i pokrycie dachowe

Rolę ochronną w stosunku do konstrukcji i wnętrza budynku przed wpływami atmosferycznymi, a więc skutkami opadów deszczu i śniegu oraz działaniem niskich i wysokich temperatur, odgrywa dach. Dzięki swym walorom przestrzennym i kolorystycznym dach kształtuje w znacznym stopniu bryłę budowli. Dach składa się z konstrukcji nośnej oraz pokrycia. Konstrukcję nośną stanowią:
a) w dachach lekko pochyłych i poziomych - belki, kratownice i płyty;
b) w dachach stromych:
- więzary ciesielskie drewniane (więźba dachowa),
- więzary stalowe i żelbetowe (prefabrykowane);
c) w dachach o powierzchniach zakrzywionych:
- dawniej odpowiednia więźba dachowa,
- teraz łupiny żelbetowe.

Do najczęściej występujących wad dachów, wynikających z błędów popełnionych w trakcie ich realizacji - należą:
1. Niezgodne z dokumentacją techniczną wykonanie pochyleń połaci dachowych lub krzywizn dachu.
2. Niewłaściwe wykonanie podkładu pod pokrycie, co powoduje słabsze usztywnienie pokrycia dachowego, gorsze przenoszenie ciężaru dachu na więźbę dachową, słabsze uszczelnienie dachu. Podkład dachowy ma duże znaczenie dla całego dachu, zapewnia odpowiednią sztywność pokrycia dachowego, co jest szczególnie istotne przy dachach bitumicznych z papy lub gontu, które cechują się dużą elastycznością. Konstrukcja podkładu pod blachy służy do przenoszenia ciężaru pokrycia na więźbę dachową, dlatego jest wymagana właściwa liczba punktów podparcia.
3. Niestaranne wykonanie pokrycia dachowego, które często polega na nieodpowiednim mocowaniu, a dla dachów pokrytych papą (najczęściej są to dachy płaskie), klejenie warstw papy tylko na obrzeżach arkuszy.
4. Wadliwe wykonanie obróbek blacharskich, rynien i rur spustowych. W szczególności należy zwrócić uwagę na wykonanie zabezpieczenia blacharskiego kominów, murów przeciwpożarowych, włazów, miejsc przejścia masztów, rur wentylacyjnych (odgięcia kołnierzy, sposób umocowania do murów lub konstrukcji dachu, lutowanie itp.).
5. Niedokładności wykonania warstwy termoizolacyjnej.
6. Niewłaściwe wykonanie dylatacji lub jej brak, powodujące odkształcenia dachu, a nawet budynku. Odkształcenia te powodują powstawanie rys i pęknięć w elementach gzymsów, ścian, nadproży nad otworami w ścianach zewnętrznych, ścięcie ścianek kolankowych, kominów i innych nadbudówek nad dachem, wypchnięcie poszczególnych elementów ściennych oraz wychylenie z pionu ścian. Ten rodzaj nieprawidłowości występuje częściej przy eksploatacji dachów płaskich i stropodachów.
7. Stosowanie materiałów o niskiej jakości, co ma bezpośredni wpływ na jakość i trwałość dachu.

Podczas przeglądu roboczego dachu właściciel budynku jednorodzinnego powinien:
1. Ustalić stopień zanieczyszczeń w postaci śmieci i liści utrudniających spływ wody wzdłuż rynien, w korytach, rynnach oraz przy wpustach do rur spustowych.
2. Szczególną uwagę zwrócić na uszkodzenia pokrycia, takie jak uszkodzenia mechaniczne, przerwania, odkształcenia.
3. Określić uszkodzenia obróbek blacharskich (rynny, opierzenia, fartuchy, wydry itp.), np. zerwanie, wysunięcia i zdeformowania. ,,Wydra" to rodzaj obróbki blacharskiej ze specjalnie wygiętym i umieszczonym w rowku fragmentem. Dzięki zastosowaniu takiej metody woda spływająca po ścianie nie wlewa się pod obróbkę i nie powoduje na przykład zalewania poddasza.
4. Ustalić skutki oblodzeń i zatorów śnieżnych w innych elementach budynku, np. erozję faktury ścian i kominów ponad dachem.
5. Skontrolować stan i działanie wentylacji w przypadku stropodachów, szczególnie drożność otworów wentylacyjnych.
6. Sprawdzić w jakim stopniu nieprawidłowe zastosowanie materiałów mogło wpłynąć na złą jakość pokrycia dachu.
7. Zlokalizować niecki, w których gromadzi się woda opadowa; dotyczy to szczególnie dachów o małych spadkach połaci, które uległy odkształceniom termicznym.

Dodatkowe wyjaśnienia dotyczące bieżacego artykułu zostały umieszczone w części edukacyjnej programu GITO.