Budynki jednorodzinne powinny być w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela kontroli okresowej, co najmniej raz na 5 lat, polegającej na sprawdzeniu:
- stanu technicznego i przydatność do użytkowania (konstrukcyjno-budowlany),
- estetyki budynku jednorodzinnego oraz jego otoczenia,
- kontrolą tą powinno być objęte również badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej.
Raz na w roku należy sprawdzić:
- instalacje i urządzenia służące ochronie środowiska,
- instalacje gazowe,
- przewody kominowe (dymowe, spalinowe i wentylacyjne).

Rolę ochronną w stosunku do konstrukcji i wnętrza budynku przed wpływami atmosferycznymi, a więc skutkami opadów deszczu i śniegu oraz działaniem niskich i wysokich temperatur, odgrywa dach.

Strop jest elementem konstrukcyjnym oddzielający poszczególne kondygnacje budynku; przenosi obciążenia na ściany lub słupy.

Fundament to element konstrukcyjny, osadzony w gruncie, przekazujący obciążenia budynku na grunt. Najczęściej jest wykonany z betonu lub żelbetu.

Stwierdzone uszkodzenia faktur zewnętrznych ścian powinny być niezwłocznie usunięte przez wykwalifikowanych pracowników pod fachowym nadzorem technicznym.

Kontrole stanu konstrukcyjno-budowlanego są wykonywane raz na 5 lat przez osoby uprawnione, o specjalności konstrukcyjno-budowlanej.

Pojęcie estetyki obiektu budowlanego oraz jego otoczenia wprowadził Naczelny Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 5 czerwca 2002 r. (sygn. SA/Rz 77/02): ,,przez należyty stan estetyczny obiektu budowlanego należy rozumieć utrzymanie w dobrym stanie elewacji i wyglądu obiektu oraz innych jego elementów, jak też zapewnienie harmonii pomiędzy wyglądem obiektu a otoczeniem naturalnym i stworzonym przez człowieka".

Kontrolę polegającą na sprawdzeniu estetyki budynku jednorodzinnego oraz jego otoczenia należy wykonać raz na 5 lat. Zakres kontroli związany z estetyką budynku jednorodzinnego nie ma charakteru znormalizowanego i zobiektywizowanego. Z administracyjnego punktu widzenia stan estetyki budynku jednorodzinnego oraz jego otoczenia podlega ocenie organu w każdym indywidualnym przypadku.

Przeprowadzenie kontroli okresowej w zakresie estetyki obiektu budowlanego oraz jego otoczenia można powierzyć osobom posiadającym uprawnienia w specjalności architektonicznej. Osoby, które mają uprawnienia konstrukcyjno-budowlane, z dodatkowym wpisem upoważniającym do sporządzania jakichkolwiek rozwiązań architektonicznych, także mogą wykonać ten rodzaj kontroli.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami Prawa budowlanego w budynku jednorodzinnym kontrolę okresową instalacji elektrycznych i piorunochronnych wykonuje osoba uprawniona raz na pięć lat. Kontrola ta obejmuje badania w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń, rezystancji uziemienia, ochrony przeciwporażeniowej, oporności izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i aparatów. Celem kontroli jest pełna ocena stanu technicznego, stanu bezpieczeństwa oraz przydatności do użytkowania instalacji zasilającej i instalacji odbiorczych w budynku.

Kontrole okresowe i pomiary instalacji elektrycznej i piorunochronnej mogą wykonać zarówno osoby posiadające uprawnienia budowlane w specjalności elektrycznej i elektroenergetycznej, jak i osoby mające kwalifikacje wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją urządzeń, instalacji oraz sieci energetycznych.

Domowa, wewnętrzna instalacja gazowa to zespół przewodów wraz z ich uzbrojeniem od kurka głównego (pierwszego zaworu odcinającego) na przewodzie doprowadzającym gaz do budynku, gazomierz oraz przewody łączące gazomierz z urządzeniami gazowymi, a także urządzenia gazowe (kuchnie i kuchenki gazowe, piekarniki, grzejniki wody przepływowej itp.) wraz z rurami spalinowymi od urządzeń gazowych do przewodów spalinowych. Początkiem instalacji gazowej jest miejsce połączenia przewodu gazowego z kurkiem głównym, a jego zakończenie stanowią urządzenia gazowe (spalające paliwo gazowe).

Kontrolę instalacji gazowej w budynku jednorodzinnym należy wykonać co najmniej 1 raz w roku.

Instalacje gazowe może skontrolować osoba posiadająca uprawnienia budowlane w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych. Prawo budowlane dopuszcza, aby kontrolę stanu technicznego instalacji gazowych przeprowadzały także osoby posiadające kwalifikacje wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją urządzeń, instalacji oraz sieci energetycznych i gazowych.

Podczas kontroli przewodów kominowych, obok sprawdzania drożności przewodów dymowych, spalinowych i wentylacyjnych, należy także dokonać kontroli konstrukcyjnej części komina, która jest narażona na niszczące działanie wysokich temperatur, związków powstających podczas spalania, a także jest narażona na szkodliwe wpływy atmosferyczne. Uprawniony powinien także zwrócić uwagę na szczelność obsadzenia rozet, drzwiczek rewizyjnych i wyczystnych, obciążenia ścianek przewodów przez zawieszone przybory sanitarne lub inne elementy wyposażenia pomieszczeń.

Kontrola okresowa w zakresie przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych) w budynku jednorodzinnym, stosownie do obowiązujących przepisów Prawa budowlanego, powinna być wykonywane przez osobę uprawnioną co najmniej raz w roku.

Kontrolę stanu technicznego przewodów kominowych mogą przeprowadzać:
a) osoby posiadające kwalifikacje mistrza w rzemiośle kominiarskim - w odniesieniu do przewodów dymowych oraz grawitacyjnych przewodów spalinowych i wentylacyjnych,
b) osoby posiadające uprawnienia budowlane odpowiedniej specjalności - w odniesieniu do przewodów kominowych, o których mowa wyżej, oraz do kominów wolno stojących oraz kominów lub przewodów kominowych, w których ciąg kominowy jest wymuszony pracą urządzeń mechanicznych.

Do urządzeń służących ochronie środowiska w przypadku budynków mieszkalnych należą w szczególności: szamba, przydomowe oczyszczalnie ścieków i przyłącza kanalizacyjne, urządzenia do usuwania, gromadzenia i ewentualnej utylizacji odpadów stałych, urządzenia służące ochronie powietrza, separatory, urządzenia antyhałasowe związane z budynkiem np. ekrany, wiaty.

Kontrole urządzeń służących ochronie środowiska w budynku jednorodzinnym należy wykonać co najmniej 1 raz w roku.

Kontrole przeprowadzają osoby posiadające uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności; uprawnienia są uzależnione od rodzaju urządzenia.

W edukacyjnej części programu GITO autor opracował wykaz instalacji i urządzeń służących ochronie środowiska w budynku jednorodzinnym, które podlegają kontrolom okresowym. W wykazie wskazał, jakie uprawnienia powinna posiadać osoba upoważniona do kontroli poszczególnych instalacji i urządzeń, wyjaśnił dlaczego dana instalacja lub urządzenie kwalifikuje się do kontroli, podając przykłady negatywnego oddziaływania na środowisko.